Khaṇḍa 2
ContentsText
द्वितीयः खण्डः
(परमेष्ठिनः आनुष्ठुभीविद्यादर्शनम्)
अथापश्यदृचमानुष्टुभीं परमां विद्यां
यस्याङ्गान्यन्ये मन्त्राः । यत्र ब्रह्म प्रतिष्ठितम् ।
विश्वेदेवाः प्रतिष्ठिताः । यस्तां न वेद किमन्यैर्वेदैः
करिष्यति ।
(आनुष्टुभीविद्यया नृसिंहदर्शनम्)
तां विदित्वा स च रक्तं जिज्ञासयामास ।
तामेवमनूचानां गायन्नासिष्ट । सहस्रं समा
आद्यन्तनिहितोङ्कारेण पदान्यगायत् । सहस्रं
समास्तथैवाक्षरशः । ततोऽपश्यज्ज्योतिर्मयं
श्रियालिङ्गितं सुपर्णरथं शेषफणाच्छदितमौलिं
मृगमुखं नरवपुषं शशिसूर्यहव्यवाहनात्मकनयनत्रयम् ।
(नृसिंहस्तुतिः)
ततः प्रजापतिः प्रणिपपात नमोनम इति । तथैवर्चाथ तमस्तौत् ।
उग्रमित्याह उग्रः खलु वा एष मृगरूपत्वात् । वीरमित्याह
वीरो वा एष वीर्यवत्त्वात् । महाविष्णुमित्याह महतां वा अयं
महान्रोदसी व्याप्य स्थितः । ज्वलन्तमित्याह ज्वलन्निव खल्वसाववस्थितः ।
सर्वतोमुखमित्याह सर्वतः खल्वयं मुखवान्विश्वरूपत्वात् ।
नृसिंहमित्याह यथा यजुरेवैतत् । भीषणमित्याह भीषा वा
अस्मादादित्य उदेति भीतश्चन्द्रमा भीतो वायुर्वाति भीतोऽग्निर्दहति
भीतः पर्जन्यो वर्षति । भद्रमित्याह भद्रः खल्वयं श्रिया जुष्टः ।
मृत्योर्मृत्युमित्याह मृत्योर्वा अयं मृत्युरमृतत्वं प्रजानामन्नादानाम् ।
नमामीत्याह यथा यजुरेवैतत् । अहमित्याह यथा यजुरेवैतत् ॥ २॥
(उग्रं वीरं महाविष्णुं ज्वलन्तं सर्वतेजसम् ।
नृसिंहं भीषणं भद्रं मृत्युमृत्युं नमाम्यहम् ॥)
Transliteration
dvitīyaḥ khaṇḍaḥ
(parameṣṭhinaḥ ānuṣṭhubhīvidyādarśanam)
athāpaśyadṛcamānuṣṭubhīṃ paramāṃ vidyāṃ yasyāṅgānyanye mantrāḥ | yatra brahma pratiṣṭhitam | viśvedevāḥ pratiṣṭhitāḥ | yastāṃ na veda kimanyairvedaiḥ kariṣyati |
(ānuṣṭubhīvidyayā nṛsiṃhadarśanam)
tāṃ viditvā sa ca raktaṃ jijñāsayāmāsa | tāmevamanūcānāṃ gāyannāsiṣṭa | sahasraṃ samā ādyantanihitoṅkāreṇa padānyagāyat | sahasraṃ samāstathaivākṣaraśaḥ | tato'paśyajjyotirmayaṃ śriyāliṅgitaṃ suparṇarathaṃ śeṣaphaṇācchaditamauliṃ mṛgamukhaṃ naravapuṣaṃ śaśisūryahavyavāhanātmakanayanatrayam |
(nṛsiṃhastutiḥ)
tataḥ prajāpatiḥ praṇipapāta namonama iti | tathaivarcātha tamastaut | ugramityāha ugraḥ khalu vā eṣa mṛgarūpatvāt | vīramityāha vīro vā eṣa vīryavattvāt | mahāviṣṇumityāha mahatāṃ vā ayaṃ mahānrodasī vyāpya sthitaḥ | jvalantamityāha jvalanniva khalvasāvavasthitaḥ | sarvatomukhamityāha sarvataḥ khalvayaṃ mukhavānviśvarūpatvāt | nṛsiṃhamityāha yathā yajurevaitat | bhīṣaṇamityāha bhīṣā vā asmādāditya udeti bhītaścandramā bhīto vāyurvāti bhīto'gnirdahati bhītaḥ parjanyo varṣati | bhadramityāha bhadraḥ khalvayaṃ śriyā juṣṭaḥ | mṛtyormṛtyumityāha mṛtyorvā ayaṃ mṛtyuramṛtatvaṃ prajānāmannādānām | namāmītyāha yathā yajurevaitat | ahamityāha yathā yajurevaitat || 2||
(ugraṃ vīraṃ mahāviṣṇuṃ jvalantaṃ sarvatejasam | nṛsiṃhaṃ bhīṣaṇaṃ bhadraṃ mṛtyumṛtyuṃ namāmyaham ||)