Passage 8.1

अथ हैनं भगवन्तं परमेष्ठिनं नारदः

पप्रच्छ संसारतारकं प्रसन्नो ब्रूहीति ।

तथेति परमेष्ठी वक्तुमुचक्रमे ओमिति ब्रह्मेति

व्यष्टिसमष्टिप्रकारेण । का व्यष्टिः का

समष्टिः संहारप्रणवः सृष्टिप्रणव-

श्चान्तर्बहिश्चोभयात्मकत्वात्त्रिविधो

ब्रह्मप्रणवः । अन्तःप्रणवो व्यावहारिकप्रणवः ।

बाह्यप्रणव आर्षप्रणवः । उभयात्मको

विराट्प्रणवः । संहारप्रणवो ब्रह्मप्रणव

अर्धमात्राप्रणवः । ओमितिब्रह्म । ओमित्येकाक्षर-

मन्तःप्रणवं विद्धि । सचाष्टधा भिद्यते ।

अकारोकारमकारार्धमात्रानादबिन्दुकलाशक्तिश्चेति ।

तत्र चत्वार अकारश्चायुतावयवान्वित उकारः

सहस्रावयवान्वितो मकारः शतावयवोपेतोऽर्धमात्रा-

प्रणवोऽनन्तावयवाकारः । सगुणो विराट्प्रणवः संहारो

निर्गुणप्रणव उभयात्मकोत्पत्तिप्रणवो यथाप्लुतो

विराट्प्लुतः प्लुतसंहारो विराट्प्रणवः षोडशमात्रात्मकः

षट्त्रिंशत्तत्त्वातीतः । षोडशमात्रात्मकत्वं

कथमित्युच्यते । अकारः प्रथमोकारो द्वितीया मकार-

स्तृतीयार्धमात्रा चतुर्थी नादः पञ्चमी बिन्दुः

षष्ठी कला सप्तमी कलातीताष्टमी शान्तिर्नवमी

शान्त्यतीता दशमी उन्मन्येकादशी मनोन्मनी द्वादशी

पुरी त्रयोदशी मध्यमा चतुर्दशी पश्यन्ती पञ्चदशी

परा । षोडशी पुनश्चतुःषष्टिमात्रा प्रकृति-

पुरुषद्वैविध्यमासाद्याष्टाविंशत्युत्तरभेदमात्रा-

स्वरूपमासाद्य सगुणनिर्गुणत्वमुपेत्यैकोऽपि ब्रह्मप्रणवः

सर्वाधारः परंज्योतिरेष सर्वेश्वरो विभुः । सर्वदेवमयः

सर्वप्रपञ्चाधारगर्भितः ॥ १॥

atha hainaṃ bhagavantaṃ parameṣṭhinaṃ nāradaḥ

papraccha saṃsāratārakaṃ prasanno brūhīti |

tatheti parameṣṭhī vaktumucakrame omiti brahmeti

vyaṣṭisamaṣṭiprakāreṇa | kā vyaṣṭiḥ kā

samaṣṭiḥ saṃhārapraṇavaḥ sṛṣṭipraṇavaścāntarbahiścobhayātmakatvāttrividho

brahmapraṇavaḥ | antaḥpraṇavo vyāvahārikapraṇavaḥ |

bāhyapraṇava ārṣapraṇavaḥ | ubhayātmako

virāṭpraṇavaḥ | saṃhārapraṇavo brahmapraṇava

ardhamātrāpraṇavaḥ | omitibrahma | omityekākṣaramantaḥpraṇavaṃ viddhi | sacāṣṭadhā bhidyate |

akārokāramakārārdhamātrānādabindukalāśaktiśceti |

tatra catvāra akāraścāyutāvayavānvita ukāraḥ

sahasrāvayavānvito makāraḥ śatāvayavopeto'rdhamātrāpraṇavo'nantāvayavākāraḥ | saguṇo virāṭpraṇavaḥ saṃhāro

nirguṇapraṇava ubhayātmakotpattipraṇavo yathāpluto

virāṭplutaḥ plutasaṃhāro virāṭpraṇavaḥ ṣoḍaśamātrātmakaḥ

ṣaṭtriṃśattattvātītaḥ | ṣoḍaśamātrātmakatvaṃ

kathamityucyate | akāraḥ prathamokāro dvitīyā makārastṛtīyārdhamātrā caturthī nādaḥ pañcamī binduḥ

ṣaṣṭhī kalā saptamī kalātītāṣṭamī śāntirnavamī

śāntyatītā daśamī unmanyekādaśī manonmanī dvādaśī

purī trayodaśī madhyamā caturdaśī paśyantī pañcadaśī

parā | ṣoḍaśī punaścatuḥṣaṣṭimātrā prakṛtipuruṣadvaividhyamāsādyāṣṭāviṃśatyuttarabhedamātrāsvarūpamāsādya saguṇanirguṇatvamupetyaiko'pi brahmapraṇavaḥ

sarvādhāraḥ paraṃjyotireṣa sarveśvaro vibhuḥ | sarvadevamayaḥ

sarvaprapañcādhāragarbhitaḥ || 1||